Chạy đua với thời gian truy lùng nCoV

Khoa học - Bởi TV King cách đây 8 tháng - 70 view - 6 comment

[Mỹ] Khi số ca nhiễm Covid-19 ở Washington tăng vọt, các nhà vi trùng học đang làm việc ngày đêm để chẩn đoán, tìm lộ trình lây lan và phương pháp điều trị.

[ Nhấn phím ] Tin mới trước đó : Nạn rác thải khẩu trang mùa nCoV
chay dua voi thoi gian truy lung ncov

Nhà nghiên cứu làm việc với bộ kit xét nghiệm nCoV. Ảnh: MSN.

Seattle, Washington

Rohit Shankar rời phòng thí nghiệm vi trùng học vào lúc 2 giờ sáng ngày 4/3 và trở lại bàn làm việc lúc 7 giờ sáng cùng ngày. "Tôi vẫn ổn. Tôi vừa ăn bánh rán và uống cà phê", Shankar chia sẻ.

Shankar, nhà khoa học y khoa, và cộng sự ở Đại học Washington (UW), Seattle, chuẩn bị tăng số ca nhiễm Covid-19 được xác nhận quanh thành phố phía tây của bang. Đó là vì trong tuần này, họ bắt đầu phân tích cả tá tăm bông lấy dịch nhầy mũi hoặc đờm cổ họng thu thập từ các bệnh viện trong vùng. Các nhà nghiên cứu đã nhận ra dấu hiệu rõ ràng cho thấy virus lây nhiễm sang nhiều người hơn số bệnh nhân được phát hiện chính thức.

Bang Washington đã trở thành nơi khởi nguồn dịch Covid-19 ở Mỹ, căn bệnh đã lan ra hơn 90 quốc gia trên thế giới trong giai đoạn mới và nguy hiểm. Washington đã công bố tình trạng khẩn cấp với 14 bệnh nhân tử vong do Covid-19. Nhưng số ca nhiễm được xác nhận tại bang này chỉ ở mức 79, con số chưa đầy đủ do thiếu xét nghiệm. Một phân tích hệ gene hôm 29/2 chỉ ra hàng trăm người ở phía tây Washington có thể đã nhiễm virus.

chay dua voi thoi gian truy lung ncov

Nhà khoa học Rohit Shankar. Ảnh: Nature.

Các nhà khoa học gần như không thể đo quy mô của dịch bệnh ở Mỹ do những quy định liên bang hạn chế số phòng thí nghiệm đủ tiêu chuẩn để tiến hành xét nghiệm chẩn đoán. Tuy nhiên, điều đó đang dần thay đổi. Hàng chục nhà vi trùng học và di truyền học đang tích cực làm việc ở Seattle, tạm gác lại những dự án riêng để đóng góp sức lực phòng chống dịch. Nhiều người phân tích hệ gene để tìm hiểu cách virus lây nhiễm hoặc phát triển phương pháp điều trị mới. Hàng chục nhà khoa học đang gấp rút nghiên cứu để giúp Washington khỏi chung số phận với tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc. Covid-19 xuất hiện ở thành phố Vũ Hán thuộc tỉnh Hồ Bắc hồi tháng 12/2020 và phản ứng ban đầu của chính quyền Trung Quốc khá chậm chạp.

"Chúng tôi đã qua mốc cách ly", Helen Chu, chuyên gia về bệnh truyền nhiễm ở Trường Y khoa thuộc UW, chia sẻ. "Giờ là lúc chúng tôi cần giúp những người dễ bị ốm".

Làm việc theo ca

"Tôi nhớ tôi ăn vào khoảng 10 giờ đêm qua", Keith Jerome, trưởng khoa vi trùng học lâm sàng ở Trường Y khoa UW, cho biết khi ra hiệu về phía chiếc hộp pizza trống không trên mặt bàn phòng hội thảo. Hồi tháng 1, nhóm của ông nhanh chóng điều chỉnh xét nghiệm phản ứng chuỗi polymerase (PCR) do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) giới thiệu nhằm nhận dạng trình tự gene của virus.

Nhưng khi Covid-19 lan tới Mỹ, Jerome và cộng sự không thể kiểm tra độ chính xác của xét nghiệm tiến hành thông qua phân tích mẫu vật từ những người nghi nhiễm bởi Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đưa ra các quy định nhằm đảm bảo xét nghiệm chính xác trước khi ứng dụng lâm sàng. Nhưng cộng đồng nghiên cứu không còn kiên nhẫn với tiến độ chậm chạp của quy trình khi dịch bệnh ập tới. Hôm 29/2, FDA cho phép một số cơ sở nghiên cứu xét nghiệm người nghi nhiễm, trong đó có phòng thí nghiệm của Jerome.

Hiện nay, phòng thí nghiệm đang giúp các bệnh viện và ban chẩn đoán lâm sàng các ca Covid-19. Jerome ước tính với thiết bị sinh học phân tử thông lượng cao, nhóm nghiên cứu có thể sàng lọc khoảng 1.000 mẫu bệnh phẩm mỗi ngày, cao gấp 5 lần phòng thí nghiệm của cơ quan y tế bang. Họ đang lên kế hoạch tăng năng suất lên 4.000 mẫu bệnh phẩm trong một ngày.

Jerome cho biết họ sẽ tăng gấp 4 số lượng thiết bị từ ngân sách trường đại học, hỏi mượn máy PCR ở các phòng thí nghiệm khác và điều thêm nhà nghiên cứu. "Chúng tôi đang tính chia ca khác nhau trong cả ngày để mọi người không kiệt sức", Jerome nói.

Do xét nghiệm vẫn còn mới, phòng thí nghiệm của Jerome sẽ gửi các mẫu bệnh phẩm dương tính cho phòng thí nghiệm bang để xác nhận chính thức. Sau đó bang Washington sẽ báo cho Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC).

Tìm kiếm hành trình lây lan của nCoV

Trong khi đó, ở phòng thí nghiệm của Helen Chu, các hộp chứa bộ tăm bông lấy mẫu bệnh phẩm chất đầy trên bàn làm việc và xe đẩy. Cuối tuần trước, nhóm của bà được FDA và CDC cấp phép để phân tích tăm bông chứa nCoV cho nghiên cứu khoa học thay vì xét nghiệm lâm sàng. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu vẫn xử lý kết quả theo thời gian thực. Nếu xét nghiệm mẫu bệnh phẩm dương tính, họ sẽ thông báo cho cơ quan y tế.

Dự án của họ bắt nguồn từ Nghiên cứu cúm Seattle hợp tác giữa nhiều viện với Chu là trưởng nhóm từ năm 2018. Trong nghiên cứu đó, những tình nguyện viên sẽ gửi bông lấy dịch mũi khi cảm lạnh hoặc bị cúm và gửi tới phòng thí nghiệm. Các nhà nghiên cứu sẽ giải trình tự bất kỳ hệ gene nào của virus cúm mà họ thu được. Phân tích hệ gene sẽ hé lộ hành trình lây lan của dịch cúm qua hộ dân, nơi trú ẩn cho người vô gia cư, công viên và cộng đồng trong thành phố.

chay dua voi thoi gian truy lung ncov

Chuyên gia về bệnh truyền nhiễm Helen Chu. Ảnh: Nature.

Khi Covid-19 hoành hành ở Trung Quốc vào tháng 1, nhóm nghiên cứu của Chu dự đoán chắc chắn dịch bệnh sẽ sớm lan tới Mỹ. Vì vậy, họ điều chỉnh xét nghiệm di truyền có thiết kế tương tự như xét nghiệm dành cho virus cúm để nhận dạng trình tự gene của nCoV. Hôm 27/2, ngay sau khi được phép sử dụng xét nghiệm này, họ phát hiện nCoV trong mẫu bệnh phẩm của một thiếu niên ở phía bắc Seattle. Ca bệnh này rất đặc biệt bởi bệnh nhân không ra nước ngoài. Nhóm nghiên cứu lập tức báo cho cơ quan y tế và lên kế hoạch giải trình tự toàn bộ hệ gene của virus.

Sau gần 24 giờ, các nhà nghiên cứu đã giải xong trình tự hệ gene và chia sẻ trên kho lưu trữ GISAID. Sau đó, một cộng tác viên ở Nextstrain, dự án hiểu thị đường lây lan của virus qua phân tích gene, so sánh hệ gene này với hàng chục hệ gene đã giải trình tự trên khắp thế giới. Hôm 29/2, đồng sáng lập Nextstrain, nhà sinh vật học vi tính Trevor Bedford, giải thích về phát hiện. Trình tự chứa một biến thể gene khác thường trùng khớp với virus ở bệnh nhân đầu tiên nhiễm Covid-19 tại Mỹ, một người đàn ông điều trị tại bệnh viện phía bắc Seattle hôm 20/1.

Điều này có nghĩa virus có thể đã tuần hoàn quanh Seattle trong 6 tuần. Bedford ước tính trong khung thời gian đó, khoảng 1.500 người có thể đã nhiễm virus. Trong những ngày tiếp theo, giới chức y tế ở Seattle báo cáo số ca tử vong do Covid-19 tăng ở người lớn tuổi không đi du lịch và nhiễm bệnh tại nhà. Các nhà khoa học của Seattle có thể giúp Washington giảm thiểu thiệt hại về sinh mạng và kinh tế, cung cấp mô hình cho các bang khác.

An Khang (Theo Nature)

Chủ đề Hot về Corona (COVID-19)